طراحي الگويي براي ارزيابي سياست و تصميمگيريهاي راهبردي در دانشگاههاي ايران
محورهای موضوعی : مدیریت دانش
ابوطالب شفقت
1
*
,
سیدجواد رضائی
2
,
میلاد غرائی یزدی
3
1 - دانشگاه صنعتی مالک اشتر و استاد مدرسه عالی حکمرانی شهید بهشتی، تهران، ایران
2 - دانش آموخته مدیریت راهبردی دانش دانشگاه عالی دفاع ملی، پژوهشگر دانشگاه صنعتی مالک اشتر، تهران، ایران
3 - دانش آموخته کارشناسی ارشد مدیریت اجرائی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
کلید واژه: ارزيابي سياست ها, خط مشي گذاري در دانشگاه ها, تصميمات راهبردي, الگوي ارزيابي,
چکیده مقاله :
هدف: هدف این پژوهش، طراحی الگویی جامع برای احصاء، ارزیابی و تحلیل سیاستها و تصمیمات راهبردی در دانشگاههای ایران بهمنظور فراهمسازی چارچوبی نظاممند برای سنجش میزان انطباق سیاستها با اهداف کلان دانشگاه، ارتقای اثربخشی تصمیمات راهبردی و بهبود حکمرانی دانشگاهی است. روش شناسی: این پژوهش با رویکرد کیفی و مبتنی بر فلسفه تفسیری انجام شد. ابتدا با مرور ادبیات، چارچوب مفهومی اولیه استخراج گردید. سپس با تدوین پروتکل مصاحبه نیمهساختاریافته، دیدگاههای ۱۵ نفر از خبرگان و استادان حوزه سیاستگذاری و مدیریت دانشگاهی که به روش گلولهبرفی انتخاب شده بودند، گردآوری شد. دادههای حاصل با استفاده از تحلیل مضمون تحلیل و الگوی اولیه استخراج گردید. در ادامه، اعتبار الگو از طریق تکنیک دلفی و آزمون آماری t تکنمونهای مورد تأیید قرار گرفت. یافتهها: یافتههای پژوهش به طراحی و اعتبارسنجی یک الگوی نهمرحلهای برای ارزیابی سیاستها و تصمیمات راهبردی دانشگاهها منجر شد. این الگو شامل مراحل استخراج سیاستها، فهم سیاست، ارزیابی تدوین سیاست، ارزیابی تأمین سیاست، ارزیابی اجرای سیاست، ارزیابی ذینفعان، ارزیابی نتایج سیاست، ارزیابی ابزارهای ارزیابی سیاست و نمرهدهی و بازخورد است. نتایج دلفی و آزمون t نیز تأییدکننده اعتبار و مقبولیت تمامی ابعاد الگوی پیشنهادی بودند. نتیجهگیری: الگوی پیشنهادی با ارائه یک فرآیند منسجم و نظاممند، امکان ارزیابی جامع سیاستها و تصمیمات راهبردی دانشگاهها را فراهم میسازد و میتواند به سیاستگذاران و مدیران آموزش عالی در شناسایی نقاط قوت و ضعف سیاستها، جلوگیری از انحراف از اهداف کلان، بهبود فرآیند تصمیمگیری و افزایش اثربخشی حکمرانی دانشگاهی کمک کند. همچنین، بهکارگیری این الگو زمینه استفاده از نتایج ارزیابی برای اصلاح و ارتقای مستمر سیاستهای دانشگاهی را فراهم میآورد.
Objective: This study aimed to develop a comprehensive framework for identifying and evaluating policies and strategic decisions in Iranian universities in order to facilitate the systematic assessment of policy alignment with universities' strategic objectives across educational, research, cultural, and other institutional domains. Methodology: The study employed a qualitative research design. First, the relevant literature on policy evaluation and university governance was reviewed, and an initial conceptual framework was extracted. Based on this framework, a semi-structured interview protocol was developed, and interviews were conducted with 15 Iranian policy experts and scholars in the field of public policy. The collected data were analyzed using thematic analysis, leading to the development of a nine-stage policy evaluation framework, which was subsequently validated by a panel of experts. Conclusion: The findings resulted in the design of a coherent nine-stage framework that enables the systematic identification, assessment, and evaluation of policies and strategic decisions within universities. The proposed framework can assist university leaders and policymakers in monitoring policy implementation, preventing deviations from intended policy directions, and enhancing the effectiveness of strategic governance in higher education institutions. Originality: This study contributes to the literature by offering a context-specific and expert-validated framework for the evaluation of policies and strategic decision-making in Iranian universities. Unlike existing approaches that often focus on isolated policy areas, the proposed model provides an integrated mechanism for evaluating strategic policies across multiple university functions and can serve as a practical tool for institutional governance and policy evaluation.
آذر، عادل؛ خسرواني، فرزانه و جلالي، رضا (1395). تحقيق در عمليات نرم، رويکردهاي ساختاردهي به مساله، انتشارات سازمان مديريت صنعتي، تهران، چاپ دوم.
بوشهري, عليرضا, باقري, ابوالفضل. (1395). ارزيابي سياست هاي علم و فن آوري: موردکاوي به کارگيري نخبگان وظيفه در پروژه هاي تحقيقاتي. بهبود مديريت, 10(33), 107-129.
حاجي ملاميرزايي, حميد, پورسعيداصفهاني, سيدمحمدصادق, فاضل زاده, رسول (1395). تعيين رابطة بين اجراي موفق نظام برنامهريزي راهبردي و پاداش دروني منابع انساني. پژوهشهاي مديريت منابع انساني, 8(1), 131-152.
شجاعي, سيدمحمدحسين؛ طباطباييان، سيدحبيب ا... و فاتح راد، مهدي (۱۳۹۱). طرحي براي نظام ارزيابي سياست هاي علم و فناوري براساس فراچارچوب تحليل سيستمي، دومين کنفرانس بين المللي و ششمين کنفرانس ملي مديريت فناوري، تهران، انجمن مديريت فناوري ايران.
ملکي، علي و يزدي، نجم الدين (1394). ارزيابي راهبردي سياستهاي علم و فناوري (با تمرکز بر فناوري و نوآوري). سياست نامه علم و فناوري، 5 (1)، 51-61.
Bundi, P. (2018). Parliamentarians’ strategies for policy evaluations. Evaluation and program planning, 69, 130-138.
Congdon, W. J., Kling, J. R., Ludwig, J., & Mullainathan, S. (2017). Social policy: Mechanism experiments and policy evaluations. In Handbook of Economic Field Experiments (Vol. 2, pp. 389-426). North-Holland.
Cormidas, S., Clinch, J. P., & O’Neill, E. (2018). Accounting for transaction costs in planning policy evaluation. Land Use Policy, 70, 263-272.
Deng, F., Wang, S. Y., Zhang, L. Y., Wei, X. Q., & Yu, J. P. (2017). Establishment of Attribute Bitmaps for Efficient XACML Policy Evaluation. Knowledge-Based Systems.
Graffigna, Ana María. (2015). Effect of Institutional Evaluation Policies on Private Universities in the Cuyo Region. Procedia - Social and Behavioral Sciences. 197. 334-338. 10.1016/j.sbspro.2015.07.146.
Rossi, P. H., & Lipsey, M. W. (2003). Freeman HE. Evaluation: A Systematic Approach. Sage publications.
Sager, Fritz, Policy evaluation and democracy: Do they fit?.Evaluation and Program planning http://dx.doi.org/10.1016/j.evalprogplan.2017.08.005