تحلیل عوامل مؤثر بر تاب آوری زنجیره تأمین ناب با رویکرد ترکیبی تحلیل محتوا و DEMATEL فازی
محورهای موضوعی :نگار جمشیدی 1 , مژده ربانی 2 * , محمدرضا دهقانی اشکذری 3 , محمدتقی هنری 4
1 - دانشجوی دکتری، گروه مدیریت صنعتی، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران
2 - استادیار، گروه مدیریت صنعتی، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران
3 - استادیار، گروه مدیریت کسب و کار، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران
4 - استادیار، گروه مدیریت صنعتی، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران
کلید واژه: زنجیره تأمین, استراتژی تاب آوری, استراتژی ناب, تحلیل محتوا, دیماتل فازی,
چکیده مقاله :
هدف: هدف از مطالعه حاضر تحلیل عوامل مؤثر بر تاب آوری زنجیره تأمین ناب است که با روش آمیخته کیفی- کمی انجام شده است. روش¬شناسی: در مرحله کیفی، استخراج مؤلفه¬های مؤثر بر تاب آوری زنجیره تأمین ناب با بکارگیری رویکرد تحلیل محتوای مقوله¬ای، مرور مطالعات گذشته و بکارگیری نرم افزار Maxqad و در بخش کمی، تجزیه و تحلیل¬ها به کمک تکنیک DEMATEL فازی صورت پذیرفت. یافتهها: حاصل فاز کیفی تحقیق، تعداد 16 مقوله اصلی در قالب عوامل مؤثر بر تاب آوری زنجیره تأمین ناب می¬باشد که این عوامل شانزده¬گانه وارد مرحله کیفی شدند. نتیجه¬گیری: تجزیه و تحلیل¬های حاصل از مرحله کیفی مطالعه نشان می¬دهد در بین 16 عامل نهایی شده، عامل نرخ و برنامه تولید دارای بالاترین تأثیر است و اهمیت بالایی در تاب آوری زنجیره تأمین ناب دارد. عامل بازار و مشتریان دارای بالاترین تأثیرپذیری و کمترین اهمیت در تاب آوری زنجیره تأمین ناب است. در واقع، این¬گونه عوامل با رفع سایر چالش¬های درون مدل، برطرف می¬شوند. از جنبه نقش در سیستم نیز عامل کنترل کیفیت جامع در رتبه نخست قرار گرفت و بیشترین نقش را در تاب آوری زنجیره تأمین ناب نسبت به سایر عوامل دارد.
Objective: The purpose of the current study is to analyze the factors affecting the resilience of the lean supply chain, which was done with a qualitative-quantitative mixed method. Methodology: In the qualitative phase, extracting the components affecting the resilience of the lean supply chain by using the categorical content analysis approach, reviewing past studies and using Maxqad software, and in the quantitative phase, the analyzes were done using the fuzzy DEMATEL technique. Conclusion: The analyzes from the qualitative phase of the study show that among the 16 finalized factors, the factor of rate and production schedule has the highest impact and is of great importance in the resilience of the lean supply chain. The market and customer factors have the highest influence and the least importance in the resilience of the lean supply chain. In fact, such factors are solved by solving other challenges within the model. In terms of the role in the system, the factor of comprehensive quality control was ranked first and has the greatest role in the resilience of the lean supply chain compared to other factors.
1. اصغرپور، محمدجواد (1382). تصمیم¬گیری گروهی و نظریه بازی¬ها با نگرش تحقیق در عملیات. تهران: مؤسسه چاپ و انتشارات دانشگاه تهران.
2. امیری، مقصود؛ حسینی دهشیری، سید جلال الدین؛ یوسفی هنومرور، احمد (1397). تعیین ترکیب بهینه استراتژی¬های زنجیره تأمین لارج با بهره¬گیری از تحلیل SWOT، تکنیک¬های تصمیم¬گیری چندمعیاره و تئوری بازی. فصلنامه مدیریت صنعتی، دوره 10، شماره 2، 221-246.
3. جعفرنژاد، احمد؛ صفری، حسین؛ محسنی، مریم (1394). تحلیل روابط میان اقدامات پارادایم های مدیریت زنجیره تأمین و معیارهای عملکردی با رویکرد مدلسازی ساختاری تفسیری. چشم انداز مدیریت صنعتی، شماره 18، 9-31.
4. جعفرنژاد، احمد؛ محسنی، مریم (1394). ارائه چهارچوبی برای بهبود عملکرد زنجیره تأمین تاب آور. فصلنامه مدیریت زنجیره تأمین، سال هفدهم، شماره 48، 38-51.
5. جمالی، غلامرضا؛ کریمی اصل، الهام (1397). ارزیابی استراتژی های رقابتی مدیریت زنجیره تأمین لارج مبتنی بر تحلیل شکاف در صنعت سیمان. مدیریت تولید و عملیات، دوره 9، پیاپی 16، شماره 1، 29-54.
6. جمالی، غلامرضا؛ هاشمی، مهدی (1390). سنجش روابط بین عوامل مؤثر بر ریسک پروژهای فناوری اطلاعات اطلاعات در بانک ملت استان بوشهر با استفاده از تکنیک دیماتل فازی. مدیریت فناوری و اطلاعات، دوره 3، شماره 9، 21-40.
7. حاجیان حیدری، مجتبی؛ میرزاعلیان، مائده (1401). شناسایی و رتبهبندی معیارهای ارزیابی تابآوری تامینکنندگان در صنعت سنگ طبیعی ساختمان. فصلنامه مطالعات مدیریت صنعتی دانشگاه علامه طباطبائی، سال بیستم، شماره 65، 113-142.
8. خنیفر، حسین؛ مسلمی، ناهید (1396). اصول و مبانی روش¬های پژوهش کیفی (رویکردی نو و کاربردی). تهران: انتشارات نگاه دانش.
9. سارانی، مهرداد؛ باستان، مهدی؛ سلیمی، بهناز (1401). ارزیابی عملکرد بخش اورژانس بیمارستان: رویکردی یکپارچه مبتنی بر مهندسی تابآوری و مدیریت ناب. چشم انداز مدیریت صنعتی، سال یازدهم، شماره 47، 9-37.
10. سالاری، آناهیتا؛ فارسیجانی، حسن؛ حمیدی زاده، محمدرضا؛ دری نوکورانی، بهروز (1393). اولويت¬بندي عوامل توليد ناب با رويکرد ساختاري تفسيري؛ مورد مطالعه: زنجيره تأمين صنعت خودرو. پژوهش های مدیریت در ایران، دوره 8، شماره 2، 107-126.
11. شفیعی نیک آبادی، محسن؛ همتی، مریم؛ خلقی، ایمان (1393). ارزیابی و انتخاب تأمین¬کننده با لحاظ شاخص¬های قابلیت¬های رقابتی. چشم انداز مدیریت صنعتی، شماره 13، 143- 161.
12. صادق عمل نیک، محسن؛ انصاری¬نژاد، ایوب؛ انصاری¬نژاد صمد؛ میری نرگسی، سینا (1389). یافتن روابط علی و معلولی و رتبه بندی عوامل بحرانی موفقیت و شکست پروژه های پیاده¬سازی سیستم¬های اطلاعاتی به کمک ترکیب روش¬های ANP و DEMATEL فازی گروهی. نشریه تخصصی مهندسی صنایع، دوره 44، شماره 2، 195-212.
13. صدیق پور، عبدالرضا؛ زندیه، مصطفی؛ عالم تبریز، اکبر؛ دری نوکورانی، بهروز (1397). طراحی و تبیین مدل زنجیره تأمین تاب آور در صنعت داروسازی ایران. فصلنامه علمی- پژوهشی مطالعات مدیریت صنعتی، سال شانزدهم، شماره 51، 55-106.
14. Alemsan, N., & Tortorella, G.L. (2022). Lean and Resilience in Healthcare Supply Chain: A Mediation Analysis. IFAC-Papers OnLine, Volume 55, Issue 10, 436-441.
15. Carvalho, H., Naghshineh, B., Govindan, K., & Cruz-Machado, V. (2022). The resilience of on-time delivery to capacity and material shortages: An empirical investigation in the automotive supply chain. Computers & Industrial Engineering; Volume 171, 108375.
16. Chang,B., Chang, C-W., & Wu,-.H. (2011). Fuzzy DEMATEL method for developing supplier selection criteria. Expert Systems with Applications 38, 1850–1858.
17. Chowdhury, Md M.H., & Quaddus, M.. (2017). Supply chain resilience: conceptualization and scale development using dynamic capability theory. International Journal of Production Economics, 188, 185–204.
18. Dey, Sh. (2022). Surviving Major Disruptions: Building Supply Chain Resilience and Visibility through Rapid Information Flow and Real-Time Insights at the “edge”. Sustainable Manufacturing and Service Economics (SMSE 100008), 1-28.
19. Jassbi,J., Mohamadnejad,F., & Nasrollahzadeh, H. (2011). A Fuzzy DEMATEL framework for modeling cause and effect relationships of strategy map. Expert Systems with Applications 38, 5967–5973.
20. Liou, J., Yen, L. & Tzeng, G-H. (2008). Building an effective safety management system for airlines. Journal of Air Transport Management, 14, 20–26.
21. López, C., & Ruiz-Benítez, R. (2020). Multilayer analysis of supply chain strategies’ impact on sustainability. Journal of Purchasing and Supply Management, Volume 26, Issue 2, 1-46.
22. Lopes Pimenta, M., Cezarino, L., Piato, E., Heleno, C., Silva, P., Garcia Oliveira, B., & Liboni, L. (2022). Supply chain resilience in a Covid-19 scenario: Mapping capabilities in a systemic framework. Sustainable Production and Consumption, Volume 29, 649-656.
23. Iyer, K.N.S., Srivastava, P., & Srinivasan, M. (2019). Performance Implications of Lean in Supply Chains: Exploring the Role of Learning Orientation and Relational Resources. International Journal of Production Economics, Volume 216, 1-36.
24. Mensah, P., & Merkuryev, Y. (2014). Developing a resilient supply chain. Procedia - Social and Behavioral Sciences 110, 309 – 319.
25. Mohammed, A., Harris, I., Soroka, A., & Nujoom, R. (2019). A hybrid MCDM-fuzzy multi-objective programming approach for a G-resilient supply chain network design. Computers & Industrial Engineering 127, 297-312.
26. Munien, I., & Telukdarie, A. (2021). COVID-19 supply chain resilience modelling for the dairy industry. Procedia Computer Science 180, 591–599.
27. Passarelli, M., Bongiorno, G., Beraldi, P., Musmanno, R., & Filice, L. (2023). Supply chain management in case of producer disruption between external (instable) forces and effective models. Procedia Computer Science, Volume 217, 1305-1315.
28. Quan, Z. , HuangWeila, I. & Zhang, Y. (2011). Identifying Critical Success Factors in Emergency Management Using a Fuzzy DEMATEL Method. Safety Science, 243–252.
29. Rahman, T., Kumar Paul, S., Shukla, N., Agarwal, R., & Taghikhah, F. (2022). Supply chain resilience initiatives and strategies: A systematic review. Computers & Industrial Engineering, Volume 170, 108317.
30. Rajesh, R. (2019). A fuzzy approach to analyzing the level of resilience in manufacturing supply chains. Sustainable Production and Consumption,18, 224-236.
31. Rathore, H., Jakhar, S.K., Bhattacharya, A., & Madhumitha, E. (2018). Examining the mediating role of innovative capabilities in the interplay between lean processes and sustainable performance. International Journal of Production Economics xxx, 1–12.
32. Reyes, F. , Reyes, N. , Candia-Véjar, A. & Bardeen, M. (2011). The optimization of Success Probability for Software Projects Using Genetic Algorithms. The Journal of Systems and Software: 775–785.
33. Rocío, R. B., Cristina, L., & Juan, C. R. (2018). The lean and resilient management of the supply chain and its impact on performance. International Journal of Production Economics, Volume 203, 190-202.
34. Ruiz-Benitez, R.; López, Cristina.; & Real, J.C. (2017). Environmental benefits of lean, green and resilient supply chain management: the case of the aerospace sector. Journal of Cleaner Production, , 1-51, doi: 10.1016/j.jclepro.2017.07.201.
35. Saddikutti, V., Gudavalleti, P.K., & Pal Singh, M. (2022). Lean and Legacy supply chains for coordinated demand driven production to handle disruptions. IFAC-Papers OnLine, Volume 55, Issue 10, 2846-2851.